TÜRK CEZA HUKUKUNDA SÜRELER

          Türk hukukunda genel olarak iki türlü süre vardır. Türk Ceza Hukukunda da genel

olarak iki türlü süre sözkonusudur

          Zamanaşımı (Müruruzaman ) : Yasa belirli süreler geçtiğinde suçlarla ilgili ceza

açılamayacağını belirtir.

                  İki türlü zamanaşımı vardır.

1- Dava Zamanaşımı : Kanunu koyucu bununla suç işleyen kişinin uzun süre takibinin ve

tazyik altında tutulmasının adaletsiz bir tutum olduğunu düşünmüştür.

          Bir suçu belirli süre içinde dava edilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

          T.C.K (5237) 66 ve 67. maddelerde dava zamanaşımı, başlangıcı , kesilmesi

ve kesilmenin özellikleri ve zamanaşımının durması ile ilgili konular düzenlemiştir.

 Dava Zamanaşımı:

MADDE :66: 

           1- Kanunda başka türlü yazılmış olan haller dışında kamu davası;

           a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda otuz yıl,

           b) Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmibeş yıl,

           c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl,

           d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,

           e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda

sekiz yıl, geçmesiyle düşer.

           2- Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar

hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış

olan kişiler hakkında ise, üçte ikisinin geçmesiyle kamu davası düşer.

           3- Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla

suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri de göz önünde bulundurulur.

           4-Yukarıdaki fıkralarda yer alan sürelerin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan

cezasının yukarı sınırı göz önünde bulundurulur; seçimlik cezaları gerektiren suçlarda

zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır.

           5- ( Değişik fıkra : 29.06.2005-5377/8  md. ile )Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı

gerektiren hallerde, mahkemece bu husustaki talebin kabul edildiği tarihten itibaren fiile ilişkin

zamanaşımı süresi yeni baştan işlemeye başlar.

           6 - Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, teşebbüs halinde kalan

suçlarda son hareketin yapıldığı günden, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme

suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu

olan kimseler tarafından işlenen suçlarda çocuğun onsekiz yaşını bitirdiği günden itibaren

işlemeye başlar.

            7- Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı ağırlaştırılmış müebbet veya

müebbet veya on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi halinde

dava zamanaşımı uygulanmaz.

Dava Zamanaşımı Süresinin Durması Veya Kesilmesi:

MADDE :67:

            1- Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veya karar alınması veya diğer

bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hallerde; izin veya

kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu

hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur.

2- Bir suçla ilgili olarak;

            a) Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,

            b) Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi,

      c)      Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi,

      d)     Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa, mahkûmiyet kararı verilmesi,

Halinde, dava zamanaşımı kesilir.

            3- Dava zamanaşımı kesildiğinde, zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar.

Dava zamanaşımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde, zamanaşımı süresi son kesme

nedeninin gerçekleştiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.

            4- Kesilme halinde, zamanaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak Kanunda belirlenen

sürenin en fazla yarısına kadar uzar.

2- Ceza Zamanaşımı : Yine belirli bir sürenin geçmesiyle cezalar ortadan kalkar , yani uygulanmaz.

            Ceza zamanaşımı T.C.K' nın 68 ile 72 arasındaki  maddeler bu konu ile ilgilidir.

 Ceza Zamanaşımı:

MADDE :68:  

            1- Bu maddede yazılı cezalar aşağıdaki sürelerin geçmesiyle infaz edilmez:

            a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl.

            b) Müebbet hapis cezalarında otuz yıl.

c)Yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında yirmidört yıl.

d)Beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıl.

            e) Beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında on yıl.

            2- Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar

hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olan

kişiler hakkında ise, üçte ikisinin geçmesiyle ceza infaz edilmez.

            3- Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı yurt dışında işlenmiş suçlar

dolayısıyla verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis

cezalarında zamanaşımı uygulanmaz.

            4-Türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin

 geçmesiyle infaz edilmez.

            5-Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye

uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak süre hesaplanır.

Ceza Zamanaşımı Ve Hak Yoksunlukları:

MADDE :69:

            1- Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi ceza

zamanaşımı doluncaya kadar devam eder.

Müsaderede Zamanaşımı:

MADDE :70:1- Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra

infaz edilmez.

Ceza Zamanaşımının Kesilmesi:

MADDE :71:

            1- Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna

göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaşımını keser.

            2- Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını

gerektiren kasıtlı bir suç işlediği takdirde, ceza zamanaşımı kesilir.

Zamanaşımının Hesabı Ve Uygulanması:

MADDE :72: 

            1- Dava ve ceza zamanaşımı süreleri gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir.

Bir gün, yirmi dört saat; bir ay, otuz gündür. Yıl, resmi takvime göre hesap edilir.

2-Dava ve ceza zamanaşımı re'sen uygulanır ve bundan şüpheli, sanık ve hükümlü

vazgeçemezler.

2-Hak Düşürücü Süreler :

             Bazı durumlarda yasa  bir hakkın kullanılması için belli bir süre tanımıştır. Belirtilen süre

içinde kullanılmazsa hak düşer.

Vatandaş Tarafından İşlenen Suç :

MADDE :11: 

            1- Bir Türk vatandaşı, 13 üncü maddede yazılı suçlar dışında, Türk kanunlarına

göre aşağı sınırı bir yıldan az olmayan hapis cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede işlediği ve

kendisi Türkiye'de bulunduğu takdirde, bu suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiş

olması ve Türkiye'de kovuşturulabilirliğin bulunması koşulu ile Türk kanunlarına göre cezalandırılır.

            2- Suç, aşağı sınırı bir yıldan az hapis cezasını gerektirdiğinde yargılama yapılması

zarar görenin veya yabancı hükûmetin şikayetine bağlıdır. Bu durumda şikayet, vatandaşın

Türkiye'ye girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Soruşturulması ve Kovuşturulması Şikayete Bağlı Suçlar, Uzlaşma :

MADDE :73:  

            1- Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili

kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

            2 - Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin

fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.

            3 - Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı

diğerlerinin hakları düşmez.

            4- Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça

suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme

cezanın infazına engel olmaz.

            5-  İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini

de kapsar.

            6- Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.

            7-Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından

ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk

mahkemesinde de dava açamaz.

            8 -  Suçtan zarar göreni gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup, soruşturulması

ve kovuşturulması şikayete bağlı bulunan suçlarda, failin suçu kabullenmesi ve doğmuş olan zararın

 tümünü veya büyük bir kısmını ödemesi veya gidermesi koşuluyla mağdur ile fail özgür iradeleri

 ile uzlaştıklarında ve bu husus Cumhuriyet savcısı veya hakim tarafından saptandığında kamu davası

açılmaz veya davanın düşürülmesine karar verilir.

Ön Ödeme :

MADDE :75:  

             1- Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını

gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı üç ayı aşmayan suçların faili;

            a)

            b)

            c)

Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde

 ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz.

Etkin Pişmanlık :

MADDE :293:

            1- (...) ( Mülga ibare : 29.06.2005-5377/34 md. ile ) tutuklu veya hükümlünün,

 kaçtıktan sonra etkin pişmanlık göstererek kendiliğinden teslim olması halinde, kaçtığı günden itibaren

teslimin gerçekleştiği güne kadar geçen süre dikkate alınarak, verilecek cezanın altıda beşinden altıda

birine kadarı indirilir. Ancak, kaçma süresinin altı ayı geçmesi halinde cezada indirim yapılmaz.